Nafar Ogasunak zor bat preskribatzea erabakitzen duenean, deuseztatu egiten du. Hori egin daiteke baldin eta lau urteko epea amaiturik zorra kobratzeko modurik ez dagoela frogatzen bada.
Arartekoaren zeregina da biztanleriaren eskubideak defendatzea, bereziki administrazioen gehiegikerietatik. Parlamentuak aukeratzen du, sei urterako. Javier Eneriz da egungo arartekoa. Parlamentuak 2007an aukeratu zuen eta, beraz, 2013an amaitu zitzaion agintaldia. Geroztik, jardunean segitzen du, Parlamentuan ez baitira ados jarri ordezkoa aukeratzeko. Kontuan hartzekoa da Arartekoa izendatzeko gehiengo indartua behar dela: 50 bototik 30, hain zuzen.
Txostenak dioenez, Nafarroan 701 toki erakunde daude: 272 udal, 347 kontzeju, 63 mankomunitate eta 19 elkartze tradizional. Udal eta gainerako toki entitateek 129 erakunde, enpresa eta fundazio sortu dituzte, eta 15 partzuergotako kide dira.
Kontuen Ganberak dioenez, Gobernuak hiru bide erabiltzen ditu informatika arloan: Foru Administrazioko langileria, enpresekin eginiko kontratuak eta enpresa publikoei ematen dizkien enkarguak.
Udalak bi erakunde autonomo ditu: Baztan Ikastola eta Francisco Joaquin de i
Iriarte zahar eta jubilatuen etxea. Giltxaurdi, S.L. sozietate publikoa ere aipatu behar da. 2012an sortu zen, haranaren garapen ekonomiko eta soziala sustatu eta udalerriko ondarea bultzatzeko.
Txostenak gogoratzen duenez, Sodena enpresa-proiektuak bultzatzen dituen sozietate publikoa da. Bere zereginetako bat da diruz larri dabiltzan enpresei laguntza ematea, maileguak emanez edo enpresaren kapitalean sartuz.
2016an, 12 bat milioiko inbertsioa egin zuen Nafarroako 36 enpresatan.
Txostenak gogoratzen duenez, duela hamar urte Ultzamako Udala azpiegitura bultzatzen hasi zen. Handik urte betera, Nafarroako Gobernuaren diru-laguntzak lortu zituen, bi bidetatik: industria inbertsioetarako eta abeltzainen ustiategien hobekuntzarako. Guztira, 2,5 milioi.
Txostenak azpimarratzen duenez, Arangurengo biztanleria asko handitu da azken urteotan. Duela 15 urte, 4.000 biztanle zituen eta orain 9.400. Horri loturik dago, noski, inbertsioak izan duen gorakada. Izan ere, 2006tik 2015era Arangurengo Udalak 87 milioiko inbertsioak egin ditu.
